VetBilgi

Broiler (Etlik Tavuk/Piliç) Yetiştiriciliğinde FCR ve EPEF


Broiler (Etlik Tavuk/Piliç) Yetiştiriciliğinde FCR ve EPEF

Broiler yani etlik tavuk/piliç yetiştiriciliğinde performans oldukça önemlidir. Tüm Dünya’da performansı belirlemek için çeşitli hesaplamalar yapılmaktadır. Broiler yetiştiriciliğinde en çok kullanılan performans kriterleri FCR ve EPEF olarak adlandırılan değerlerdir. Dünya’daki birçok firma için önemli bir kriter olan bu değerlere göre performans hesaplanır ve verimlilik değerlendirilir.

Ülkemizde broiler yetiştiriciliği çoğunlukla fason üretim olarak adlandırdığımız üretim şekline göre yapılır. Firmalar yetiştiricilere civciv, yem ve diğer hizmetleri verir. Dönem sonunda performansa göre yetiştiriciye ücret öder. Bu performansın değerlendirilmesinde FCR ve EFEF oldukça önemlidir. Bu kısa bilgilerden sonra “FCR ve EPEF nedir?” bu soruya cevap verelim.

FCR Nedir?

Feed Conversion Rate kelimelerinin kısaltılmış halidir. Türkçeye çevirirsek; Yem Dönüşüm Oranı olarak nitelendirebiliriz. Broiler yetiştiriciliği ile beraber başka alanlarda da kullanılır. Biz konumuzda broiler yetiştiriciliği üzerine olan etkilerinden bahsedeceğiz. FCR yani yem dönüşüm oranı adından da anlaşılacağı gibi yedirilen yem ile elde edilen canlı ağırlığın oranlanmasıdır.

FCR Hesaplama

FCR Formülü: Yedirilen Toplam Yem / Elde Edilen Canlı Ağırlık

Formülü yukarıda gösterdiğimiz gibidir. Toplam yedirilen yemin, toplam elde edilen canlı ağırlığa oranlanmasıdır. Bir örnek ile formülü daha da pekiştirelim.

Örnek: 20.000 kapasiteli bir broiler işletmesinde dönem boyunca toplam yedirdiğimiz yem miktarı 79.000 kg olsun. Dönem sonunda elde ettiğimiz canlı ağırlık ise 48.000 kg olsun. Formülde bu değerleri yerine koyarsak;

FCR Değeri: 79.000 / 48.000 = 1,645… gibi bir rakamı elde ederiz.

FCR değerini hesaplar önemli olan noktalar yedirilen yem miktarı ve elde edilen canlı ağırlıktır. Ölüm oranı, ortalama kesim yaşı, ortalama canlı ağırlık gibi değerler direk olarak etki etmiyor gibi görünse de dolaylı olarak FCR üzerine etkilidir.

FCR değerinin düşük olması üretimde istenendir. Yedirdiğimiz yeme göre ne kadar çok canlı ağırlık elde edersek o kadar iyi performans sergilemiş oluruz. Yedirdiğimiz yemin azalması veya elde ettiğimiz canlı ağırlığın artması FCR’ı düşürür ve bu istenilen bir şeydir.

EPEF Nedir?

EPEF ise European Efficiency Productivity Factor kelimelerinin kısaltılmasıdır. Türkçe’ye ise Avrupa Verimlilik Endeksi olarak geçmiştir. Yine broiler yetiştiriciliğinde önemli bir değerdir. Aslına bakarsanız FCR değerinin verimliliği hesaplamada yetersiz kalmasının tespit edilmesi ile beraber ortaya çıkmış bir kriterdir.

FCR’a bakarak verimlilik hesabı yaparken ortalama canlı ağırlık, ortalama kesim yaşı, ölüm oranı gibi kriterler dikkate alınmıyordu. Bunun neticesinde 1,600 FCR’a sahip ama 1.750 kg ortalama canlı ağırlığa sahip bir sürü 1,700 FCR’a sahip ama ortalama 2.450 kg canlı ağırlığa sahip bir sürüden daha verimli gibi görünüyordu. Oysa ki firma için 2. seçenek FCR yüksek olmasına karşı daha karlıydı. Yine ölüm oranları ve ortalama kesim yaşı da önemliydi. Bunlar göz önünde bulundurularak EPEF ortaya çıktı.

EPEF Hesaplama

EPEF Formülü: [(Toplam Canlı Ağırlık x Toplam Canlı Ağırlık) / (Giren Civciv Sayısı x Ortalama Kesim Yaşı x Yedirilen Toplam Yem)] x 10000

Formülü bu şekildedir. Daha anlaşılır olması için hemen bir örnek verelim.

Örnek: Yukarıdaki örnek üzerinden devam edelim. 20.000 kapasiteli bir boriler işletmesinde dönem boyunca 79.000 kg yem yedirmiş ve 48.000 kg canlı ağırlık elde etmiş olalım. Hayvanlarımız ise 40 yaşında kesilmiş olsun. Formülde yerine koyarsak;

EPEF Değeri: [(48.000 x 48.000) / (20.000 x 40 x 79.000)] x 10000 = 364,5… rakamını elde ederiz.

Üretimde EPEF değeri ne kadar yüksek ise performans o kadar iyi anlamına gelmektedir. EPEF değerini etkileyen çok faktör vardır.

Sıkça Sorulan Sorular

FCR nasıl hesaplanır?

FCR kısaca yemin ete dönüşme oranıdır. Sadece broiler için değil birçok farklı canlı için kullanılan bir hesaplamadır. Dönem boyunca elde edilen yemin, dönem boyunca elde edilen canlı ağırlığa oranlanmasıdır. Yani toplam yemin, toplam elde edilen canlı ağırlığa bölünmesi ile elde edilir.

FCR oranı nedir?

FCR oranı kısaca yem dönüşüm oranıdır. Tüketilen yemin, süreç veya dönem boyunca elde edilen canlı ağırlığa ulaşması ile elde edilir.

Yem dönüşüm oranı ne demek?

Yem dönüşüm oranı FCR teriminin Türkçeye çevrilmiş halidir. Yemin ete veya canlı ağırlığa dönüşüm oranını ifade eden bir terimdir.

Broiler yetiştiriciliğinde FCR ve EPEF konusundaki hesaplamaları otomatik yapmak için “Broiler FCR ve EPEF Hesaplama Programı” konumuzdaki Excel tablosunu kullanabilirsiniz.


ZİYARETÇİ YORUMLARI - 2 YORUM
  1. Ali dedi ki:

    Anlayamadığım şu; iyi bir performans için EPEF oranı ne olmalıdır?

    1. Hüseyin Özeren dedi ki:

      Bu firmaya ve firmanın hedeflerine göre değişebilir. Tabi ki genel olarak ne kadar yüksek ise o kadar iyidir. Genel olarak EPEF’ler 250-400 arasında gerçekleşmektedir. 350 ve üzeri için iyi diyebiliriz.

BİR YORUM YAZ